Welkom bij de St Vituskerk

Deel Een

Ik ben vandaag je gids en ik hoop dat dit een aangename en informatieve rondleiding is.  Zoals je ziet ben ik een antieke figuur maar de kerk is ouder dan ik dus niet alles komt uit mijn herinnering. Voorzover we weten dateert deze kerk uit de 12e eeuw, mogelijk zelfs eerder.We kunnen dit zien aan de romaanse bogen op de buiten muren. Voor de bouw van deze kerk werd tufsteen gebruikt maar vanaf ongeveer 1250 is dit bouwmateriaal niet meer gebruikt. Toen werden kloostermoppen gebruikt door de monniken die gewoonlijk de kerken en kloosters bouwden.

In 1374 erkende de abt van Dokkum (de stad ligt 3 km hier vandaan) de jurisdictie van de proost van "Oud-Munster" van Utrecht over de kapel hier in Witzense zoals Wetsens toen genoemd werd. Uit het testament van Minne Jarla in 1494 weten we dat de schutspatroon van Wetsens de heilige Vitus was.

We beginnen de rondleiding bij de ingang en gaan dan met de wijzers van de klok mee om de kerk.   Als je boven de deur kijkt zie je romaanse friesbogen die we ook voorbij dat groene houten hok zien. Merk op dat de bovenkant van deze friesbogen en de schuur op één lijn liggen en dat de steen daarboven een andere kleur heeft.

Wel, die lijn geeft aan waar het oorspronkelijke dak begon.  Omstreeks 1560 kreeg de kerk een nieuw dak dat hoger werd aangebracht.   In 1842 werd dit dak hersteld maar de balken verkeerden in zulk een uitstekende staat dat nauwelijks een balk vervangen is. De groene schuur bedekt een deel dat bij de restauratie van de zeventiger jaren niet is afgemaakt.

Maar .... de kerk had op die plaats een klein transept of abside waar zeer waarschijnlijk een klein altaar in stond.   Hetzelfde is het geval aan de zuidkant van de kerk.   Dit bleek uit de fundering zoals op het grondplan hieronder te zien is.

De tekening links geeft aan hoe de muur er eens uitzag. Het muurdeel met de ramen lag iets dieper dan de rest van de muur hetgeen nog duidelijk te zien is aan de restanten van de friesbogen. Zie foto's hieronder. Later zijn veranderingen aangebracht in beide delen, echter het dichtgemaakte raam in het rechter deel lijkt nog oorspronkelijk te zijn. Deze bouwtrant komt voor het eerst voor in de kerk van Wetsens en later o.a. ook bij de kerk in Olderberkoop en de toren van de kerk in Beusichem (Betuwe).

Deze foto uit 1970 toont de betreurenswaardige staat waarin de kerk voor de restauratie van de zeventiger jaren verkeerde. Het is onbekend waarom de plaats waar het transept of abside was, wit gepleisterd is.

Hoe de muur eruit zag voordat die wit gepleisterd werd is ook onbekend, daarom werd er besloten de muur te laten zoals die was en zodoende niet de geschiedenis te veranderen.   Dit muurgedeelte werd verborgen achter een schuurachtige aanbouw die gebruikt wordt voor gereedschap en begrafenisattributen. Op de foto hierboven (en hiernaast) zien we links van het wit gepleisterde deel (of groene schuur) een blinde deur.

Deze deur werd door priesters gebruikt en gaf toegang tot het koor.   Verder zien we meer naar links een blind raam, dit was een hagioscoop.   Van buiten af kon men direkt op het altaar kijken.   Een opvatting is dat het doel ervan was dat het licht van het evangelie naar de donkere wereld buiten kon en dat was naar het noorden.

Om nog even naar de koormuziek te luisteren kun je de knoppen gebruiken         


verder