Wolkom by de St Vitus Tsjerke

Diel Ien

Hjoed bin ik jo gids en ik hoopje dit in noflike en ynterssante rûnlieding wêze mei.   As jo sjogge, ik bin in wat âld en antyk mantsje mar de tsjerke is âlder as ik en dêrom net alles allinnich mar oantinken. Safier wy witte is de tsjerke yn 'e tolfde ieu boud en misskien wol earder.   Wy kinne dit sjen oan de romaanske bôgen op 'e bûtenmoarren.   Foar de bou fan dizze tsjerke waard tufstien brûkt mar fan sawat 1250 is dit net mear brûkt.   Man brûkte nei dy tiid âldfriezen troch de muontsen dy doetiids de tsjerken en kleasters boud ha.

Yn 1374 erkende de abt fan Dokkum (de stêd is 3 km hjir wei) de jurisdiksje fan de proast fan "Oud-Munster" fan Utrecht oer de kapelle hjir yn Witzense as Wetsens doetiids neamd waard. Ut it testamint fan Minne Jarla yn 1494 witte wy dat de skutspatroan fan Wetsens de hillige Vitus wie.

Wy begjinne de rûnlieding by de yngong en sille mei de wizers fan'e klok rûn gean.   As jo boppe de doar sjogge, kinne jo romaanske friesbôgen sjen sa ek foarby dat griene houten hok. De boppekant fan dy bôgen en it hok lizze op ien line en de stien dêr boppe hat in oare kleur.

Wel, die line jout oan wêr it oarspronklike dak begûn.  Sa rûn 1560 krige de tsjerke in nij dak dat tagelyk heger oanbrocht waard.   Yn 1842 waard dit dak restaureare mar de balken wiene noch sa goed dat der hast net ien ferfange is. It griene hok ferberget in diel dat by de restauraasje yn de sântiger jieren net restaureare is.

Mar .... de tsjerke hie op dit plak in lyts transept of abside w kerk had op die plaats klein transept of abside wêr wierskynlikens in lyts alter stie.   Oan de súdkant fan 'e tsjerke wie itselde.   Dit die bliken út de fûndearring sa as jo sjen kinne op it grûnplan hjirûnder.

De tekening links lit sjen hoe de muorre der eartiids útseach. It diel fan 'e muorre mei de ruten leit in bytsje tebek en dat is noch dúdlik te sjen oan de friesbôgen. Sjoch de foto's hjir ûnder. Letter binne feroarings oanbrocht yn beide dielen, echter it tichtmakke rút yn it rjochter diel skynt noch oarspronklik te wêze. Dizze wize fan bouwen is foar it earst tapast yn Wetsens en kin men ek sjen by de tsjerke fan Oldeberkeap en de toer fan de tsjerke yn Beusichem (Betuwe).

Dizze foto út 1970 lit sjen de jammerlike tastân fan de tsjerke foar de restauraasje fan de sântiger jieren.   It is net bekind wêrom de plak fan it transept of abide wyt plastere is.

Hoe de muorre der útseach foar it plasterjen is ek net bekind, dêrom is der besletten de muorre sa te litten as it wie en sadwaande de skiednis net te feroarjen.   Dit stik mourra is dan no ferburgen efter dat griene oanbousel dat dan no brûkt wurdt foar ark en begraffenis attributen. Op de foto hjirboppe (en hjir neist) sjogge wy links fan it wyte plasterwurk (of it griene hok) in bline doar.  Dizze doar waard troch prysters brûkt en joech tagong ta it koar.   Fierder sjogge wy mear nei links ta in bline rút, dat wie in hagioskoop.

Fan bûten ôf koene joe gelyk op it altar sjen.   In opfetting is dat it doel derfan wie it Ljocht fan it Efangeelje nei de tsjustere wrâld dêrbûten koe en dat wie nei it noarden.

Om noch efkes nei it koarmuzyk te lústerjen kinne jo de knoppen brûke.         


fierder